1+1=2 (meestal)

Kant is ervan overtuigd dat het menselijk verstand de dingen ordent die onze zintuigen waarnemen. We zien een omgevallen bloemenvaas op de grond, er loopt een hond door de kamer: de hond heeft de vaas omgestoten. We zien een lijk, een verdacht persoon verlaat het pand, we hebben de dader te pakken. Als onze economie sterker is dan die van omringende landen, dan zien wij onze bestuurders als de oorzaak daarvan. Als het slecht gaat met de economie komt er na de eerstvolgende verkiezingen een machtswisseling, want iedereen ervaart de slechte economie als de fout van de zittende regering.

Als schrijver vind ik het heerlijk om mensen op het verkeerde been te zetten. Mijn eerste verhaal ‘Het pak’ vertelt van een man die verliefd over straat danst. Hoe oud is hij? ‘Debuut’ vertelt van een schuchtere schrijver van thrillers - zou hij een vlieg kwaad doen? ‘De lucht van Ernst’ gaat over een vrouw die eindelijk van haar man af is en haar minnaar aanschrijft. Van wie houdt zij het meeste? Ik speel met de illusie dat de mens graag verbanden legt, gaten invult en bevooroordeeld is. Net als de goochelaar grijp ik in achter de schermen in de loop der dingen, leg een knoop, prik een gaatje, en verras mijn lezer.

Het is niets meer dan een biologisch noodzakelijke overlevingsstrategie, ingebouwd in onze hersenen, zodat je levensgevaarlijke situaties snel herkent. Dick Swaab geeft aan dat mensen die gaten in hun geheugen hebben, deze ook invullen met voor hen plausibele verhalen. Het is onze aard. In onze maatschappij, die veel sneller verandert dan wij ons genetisch aan kunnen passen, is dit bij sommigen doorgeslagen. Zij zien overal verbanden, samenzweringen en almachtige regeringen die bepalen wat er overal in het land gebeurt. Mensen veronderstellen meer verbanden dan er zijn.

Met Hume stel ik dat wij geen oorzaak en gevolg waarnemen, maar slechts de opeenvolging van twee situaties. De relatie ertussen leggen we zelf. Om een objectieve blik te houden op deze wereld is het goed om dat te beseffen. Rechters hebben de belangrijke taak om verder te denken dan de lezer van een thriller: het hoeft niet dat deze man, die zich drie dagen voor het laatst geschoren heeft en bovendien een kwartier na de moord zich uit het huis heeft gehaast, daadwerkelijk de moord heeft gepleegd. Het is niet noodzakelijk de schuld van de verpleegkundige dat er statistisch veel mensen tijdens haar dienst sterven. Enkele geruchtmakende processen in het recente verleden hebben aangetoond dat ook rechters maar mensen zijn. Zelf probeer ik in elk geval bewust onbekwaam te zijn: ik weet dat ik verbanden zie die er niet zijn. Maar zonder het hartvormige steentje dat mijn zoon voor mij op het strand vond, heb ik geen inspiratie voor mijn blog. Echt waar!

Welk aangenomen verband stel jij ter discussie? .(JavaScript moet ingeschakeld zijn om dit email adres te bekijken)Als je iets instuurt krijg je de bonus: assumption is the mothers of all fuck ups en andere vooroordelen.